(αοοσίε

Της 5 α ἀῑρ]ίαἱ οοΡΥ ο α ΒοΟΚ (Παί ννας ργο5οΓνες [ΟΥ ροπογαίἴοης οη ΗΡΓΑΓΥ 5Ώο]νος Ρο[οτε Τί ννα οαγοΓ]1γ 5εαηποά ὉΥ Οοοβ]ο α5 ρατί ο α ρτοίοςί {6 πηαΚο (ο ν/ον]ά”5 Ροκ» ἀἰδεονοταρ]α οπ/ΐπο.

Τ{ Πας φγνίνος Ίοπρ εποιιρΏ ΓΟΓ ἴπο οοργτίρΗί {ο εχρίτο απά (ο ΒΟΟΚ {ο οπίοτ (πο ριδ]ίο ἀοπιαίη. Α ρυδ]Ιο ἀοπιαίη ΒοοΚ 15 οπε (μαί ν/α5 πονοι 5ιθ]εοί 1ο οοργΠίΡΗί οἵ ννηοςε Ἱεραὶ οοργτὶρΏί (ου πας οχρίτος. Ν/Ποίλοτ α ΒΟΟΚ 15 Ίπ (ο ρηδ]ίς ἀοππαίη πΊαΥ νατγ οοιηίσγ {ο οοιπίτγ. Ρις ἀοπιαίη ΌουΚς ἃτο ΙΓ ραίονναγ» {ο [ο ρα»ί, τεργοδοπίίηρ ν/οσ]ι ΟΓ ΠΙδίοΓΥ, ου]ητο απά Κπονν]οάρο (μα!75 οΓίοπ 4 [ῆοι]ί {ο 4ἴδοονοτ.

Ματ», ποίαίἶοπς απά οίμποτ πιαγαἰπα]α Ρτοδοπί ἵη (ο οηἱρίπα νο]ηπηο ννἩ] αρροατ ἵῃ μὶς ΠΙο - α τοπηίηάογ οἳ 5 ΡοοΚ”5 Ίοπρ Ιουσπο [τοπη (1ο Ρυ[μοτ {ο α Πθτατγ απά βπαΙΙγ {ο γοι.

Όσαρε ριἱἀ είπες ΟοορΙο ἶ5 ρτοιιά (ο ΡαΓίΠΟΓ ν(Ἡ ΠὈγαπος {ο ἀἱρίήζο ριβ]ίο ἀοππαίη πηαίογία|5 απά π]αΚο (Ἠοπα ννἰάε]γ αεςσδίθ]ο. Ρδς ἀοπηαίη θουΚς Ῥο]οήᾳ {ο {Πο

Ρυδ]ίο απά νο αγο πηοτο]Υ (ποῖτ ομδίοΚίσης. Νενογίμο]ο». Επ]5 ννοίΚ ἶ5 οχροηδίνς, 5ο ἵη οΓ4ο {ο Καερ Ρτονίάίπρ (ή5 τοςουπος, νο Άανο ἴαΚοη 5ίορς {ο Ῥτενοπί αθιισα Ὁγ οοπηπηοτοῖα! ραπί1ο5, Ἱπο]αάίπς Ρ]ασῖπς (οσμηίσα! τοδιτ]οίῖοπς οἩ αἰοπιαίοά αιοτγίπᾳ.

Νίο αἰδο αδΚ (μαί γου:

4. ΜαΚε ΠΟΠ-εοηπιεγοίαΙ τε οἱ ἵΠε Πἱες Νίο ἀεδίρηοὰ Οοορίο ΒοοΚκ 5εατεῇ [ογ 15ο Ὦγ ἱπάϊνίάια] Ῥοιβοπα1, ποη-οοπηπηοτοῖαἰ ριγροδες.

απ ν/ο τοβιιεςί (παί γοιι 15ο (ηοςο βίος [ο

4 Κοβγαίη βοπι αμίοπιαίεά φιιεγγίπρ Ώο ποί 5οπᾷ αμίοπηαίοά αιιοτῖος ΟΓ αΠΥ 5οµί {ο 6οοβΙε)5 δγδίοπ1: 1 γοι απο οοπΚιιείίης τοδοστοἩ οἩ πιασβίπο, (αηδ]αίοη, ορίίσα] οαγασίογτεςορπἰήοη ΟΥ οίμοΓ ἄγοας ννογο αοος55 {ο Ίαήσο απιοιιηί ΟΓ {οχί ἶ5 ΠοΙρΓΗΙ, ρ]οαςο οοπίαςί 15. ἸΜία εποοιταρο (ο μ.ο ΟΓ ριδ]1ο ἀοππαίη πιαϊογίαἰ5 [ΟΥ (ηο5ο Ριήροδες απά π]αΥ Όο αδίε {ο Ποἱρ.

4 Μαἰπιαϊα αηγρίοη Τηο «οοβ]ο "νιαίοπηανκ” γοιι 5ος οπ οαςἩ β]ο ἵ5 οδδοπίἶαἱ Γου {π[οπηίης Ροορ]ο αβοιί (πίς ργο]εσί απά Πεἰρίπς (ποπ μπά αἀαίοπα] πηαίογία!ς (Πτοιισα Οοορ]ς ΒοοΚ 5εατοῃ. ΡΙσᾶςο 40 ποί {οπ]ονο Πῑ.

4. Κεερ ἴί Ιέραῖ Ὑαίονοτ ΥοιΓ 5ο, ΤΟΠΙΟΠΙΡΟΓ (λαί γοιι απο τοδροπείρ]ο [ος οπδυίης (παί ννμαί γοιι ατο ἀοίηρ ἶ5 Ἱαρα]. Ώο ποί α5δηπιο ἴαί {ης Ῥοσαι1δο νο Ῥο]ίονο α ΒοοΚ ἰ5 ἵπ (ο ρυδ]ίο ἁοππαίη [ΟΥ 15ος ἵπ [ιο Ὁπίισά δίαΐς», ἰμαί ενα ν/ουΚ 15 αἰσο ἵπ (1ο ρυδ]ίο ἀοπιαῖπ [ος µ5ους ἴπ οίοΓ. οουη(ῆος. /Πείμογ α ΡοοΚ ἶ5 5] ἵπ οοργτίρΗί νατίος [τοπη οοιπίτγ {ο οοιπίτγ, απά ν/ο απ! ο[[ογ σιήάσηος οἩ ννμοίΠοΓ αηγ δρεςῖβο µ5ο ΟΓ ΔηΥ ροοἶῇο Βοοκ 15 α]ον/σά. Ῥ]εαδο 4ο ποί αδδιπιο (παί α Ρουκ”5 αρροαταποο ἵη Οοορ]ο ΒοοΚ 5οαγοἩ πισαπς 1{ οαπ Ὁς 15 ἵη ΑΠΥ ΠΙΔΠΠΟΓ. αηγννηοτο ΊΠ (1ο ννογ]ἀ. ΟοργπρΗί Ιπ[ππσοπιοπί ΠαδίΠ( οαπ Όο απίο 5ονοτο.

ΑΡουί (οοβ]ε Βοοκ 8εαγεὰ

ΟοορΙς5 πηὶρδίοη {5 {ο οραπίΖο (ο ννογ]ά”5 Ἱπ[οππαίοη απά {ο πιακο Τί απίνογα!]γ αεοοδῖθ]ο απά ιιδο[η]. (οορίο ΒοοΚκ 5οαγομ Ποαῖρς τοαᾶοις ἀῑδεονοτ (Πο ν/ογ]4᾽5 ΏοοΚς ννπῖ]ο Ποιρίηρ απίηους απά ρι0]ή5μους γοαςῇ πονν αμάίοποςς. Ύοιι οαπ 5εατοῇ (Ἠτοιρϱῃ {Πο Γ]] {οχί ο[ (μή ΒοοΚ οἩ (ο νο. ΠΕ ΕΡ://βοοΚς5.6οσα]6- σοπι]

: άρον, | ὃς α γ-ένά 5 γ

ΝΕΟΕ ΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ.

-ὀ

---ἰ““«ϱρ6µ..--

ο. ..» ος, ΒΙΟΓΡΑΦΙΛΙ .. ΤΩΝ ΕΝ ΤΟΙΣ ΤΡΑΜΜΑΣΙ ΔΙΑΛΑΜΦΑΝΤΩΝ . ΕΛΛΗΝΩΝ,

ἈΠο ΤΗΣ ΚΑΤΛΑΥΣΕΩΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ πΕχΡΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΕΕΣ ΕΘΝΕΤΕΡΣΙΑΣ.

14007 1901)

ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ν. ΣΑΘΑ.

ΕΡΑΡΕΥΘΕΝ ΕΝ ΤΩ ΦΙΛΟλΛΟΓΠΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΝΩ ΤΟΥ 1801.

« Τοιούτους δή τινας φιλοσοφίας χαρποὺς, ἁθλίως χαίτοι ἀπὸ τῆς ἁλώσεως ἐκδαρθαρωθεῖσα, ἐχ δια. 9 λειμμάτων Ἑλλὰς ὤφθη φέρουσα” ἐφ) ὧν μηδεὶς ν ἡμῖν τῶν ἀλλογενῶν νεµεσήσειεν ἐπικαυχωμένοις. » 0ὐδὲ Ὑὰρ ὥςτινες τῶν ἀρτ,πλούτων ἀγροίκως τοτς » αοοῦδιν ἡμεῖς ἐπιδεικειῶμεν, ἀλλ᾽ ὡς ἐκ πλου» » τούντων Ίδη πενόµενοι, τοῖς περιλειφθεῖσιν ἐπα- » Ὑαλλόμεθ., ἅμα μὲν τῆς πάλαι ἀφθονίας τὴν » μνήμην φέροντες, ἅμα δὲ κἀπὶ τὴν πρώτην ἐπανε- » λεύσεσθαι οὐχ ἀπελπίζοντες, εὐετῃρίαν, εἴποτε 9 τοῖς χαθ) ἡμᾶς εὐμενῶς πρόνοια ἐπιθλέψειεν Ν.

(ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΓΑΓΔΡΙΣ).

ΕΝ ΛΘΗΧΗΣ,

:τΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΩΝ ΤΕΚΝΩΝ ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΟΡΟΜΗΛΑ.

(Ὁδα Ἑνκοῖ, Ἀνιθ. 994 )

1000.

τς

{ 3170

3. Ιὲε5ὸ

ΑΑΙΝ

ΙΟΑΝ 5ΤΑΟΚ

ϐ - ολἩ . ένι Γ.υν χο / ϱωκ χε ένν-

μ. «-

ΠΡΟΛΟΓΡΟΣ. ἆλοο /οί, --- κα

μετὰ τὸν ἀποφράδα ἡμέραν τῆς 99 Μαΐου 4458 πολιτικὴ καὶ φιλολογικὴ ἱστορία τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους δὲν ἠξιώθη παρ᾽ ἡμῖν τῆς προσηριούσης ἑρεύνης.

Περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρόντος αἰῶνος Γεώργιος Ζαθίρας Σιατιστεὶς αυνέγραφε βίους τῶν ἀπὸ τῆς ἁλώσεως τοῦ Βυζαντίου ἀκμασάντων λογίων, μετὰ τὸν θάνατον ὅμως τοῦ ἀνδρὸς τὸ χειρόγραφον αὐτοῦ πολλὰς ὑποστὰν περιπετείας ἐλιμενίσθη ἐπὶ τέλους ἐν τῇ Εθνικά Βιθλωθήχη, καὶ ἐν αὐτὴ ἀνέκδοτον χατάκειται.

Ἐν ἔτει 1813 Ἰόνιος ᾽Ακαδημία ἀπιθυμοῦσα νὰ µάθῃ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ ποἀιτισμοῦ χαὶ τῶν φώτων τῆς µαθήσεως εἰς τὴν “Εζάδα ἀπὸ τῆς πτώσεως τῆς ἀγατολικῆς μοναρχίας ἄγρι τοῦ καθ’ ἡμᾶς 1ρόγου, ἐπρόδα-ἷεν εἰς τοὺς περιηγητὰς καὶ πεπαιδευ- Κέγους, καὶ µά.ᾗιστα εἰἷς τοὺς τότε σοφοὺς καὶ πεπαιδευµάνους Γραι- χοὺς τὰ ἀκόουθα ζητήματα.

Α΄. Ποῖα καὶ πόσα σγοέεῖα, βιό.λιοθῆκαι καὶ 2ΐα τοιαῦτα πρὸς κοινἠν µάθησιν ἀποδ.ζάπογτα συγεστήθησαν εἰς τὰς διαφόρους ἑπαρ- χίας τῆς 'Ε41άδος ἀπὸ ἆ-ώσεως ωγσταντιουπό εως, ἕως τῶγ καθ "ἡμᾶς 1Ρόνων;

8. Πρία στοεῖα καὶ ἅλία τοιαῦτα ἀπού.ζέποντα πρὸς παι- δείαν καὶ µάθησιν τῶν ἁμογεγῶκ συγέστησαν οἱ Γραικοὶ ἔξω τῆς «Ε.1άδος;

ΣΤ’. 4ρα γε αἱ µόναι τυπογραφίαι τῆς Μοσγοπόξεως, τοῦ ᾿[α-- σίου, καὶ Βουκουρεστίου εὑρίσκογται ἐν τῇ ᾿Ε-αλάδε; ᾿4.ζηδεύει ἄρα ὅτι ὑπῆργε τυπογραφία εἰς τὸ Φαγάρι τῆς Κωγσταντιγουπόέεως Πόσον διήρκησε ἐκείνη; ἥτις ὑπῆρχεν εἷς τὸ Πατριαρχεῖο» τῆς Κωνσταντινουπόεως ἐν καιρῷ τοῦ ποζέμου μεταξὺ Γαίας καὶ Τουρκίας ; ;

Δ.. Ζητεῖται Βιογραφιχὴ εἴδησις τῆς ζωῆς καὶ τῶν συγγραµ- ῥιάτων δἷων τῶν πεπαιδευµάνων Γραιχῶγ, ὅσοι ἤκμασαν ἀπὸ ἁ-ζών σέως τῆς Κωνσταντιγουπό,εως ἕως τῶν καθ ἡμᾶς γρόνων (0).

(1) Δύγως "Ερμῆς 4912, σελ, {99--ᾱ,

-.. 401

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Επὶ τέλους ὃ᾽ ἐν ἔτει 1560 τὸ Ἐθνικὸν Παναπιστήµιον πραέτεινεν ὡς θέµα τῆς Α περιόδου τοῦ ὑπὸ τοῦ φιλογενοῦς Κ. Θεοδ. Π. Ῥοδα- κανάχη ἱδρυθέντας φ.λολογικοῦ διαγωνισμοῦ τὴν ἔρευναν τῆς ἱστορίας

τῆς παρ Ἕλλησι παιδείας ἀπὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Κωγσταντινουπόλεως μέχρι τοῦ 185241, ζητῆσαν γ᾿ ἀγ ευρεθῶσι καὶ προνότος βεθαιωθῶσε διὰ τῶν δυνατῶν μαρτυριών" |

α) Τίνα σγο-Τεῖα ἑἐ1.ζηγικὰ ἐσώζογτο μετὰ τὴν ωσιν τῆς Κωγ- στακτιγουπὀ.ζέως» Χχαὶ τίγα γέα καὶ ποῦ κατεστάθησα»" τίγα τὰ ἕν αὐτοῖς ὁιδασχόµεγα, καὶ τίς τῆς διδασκα.ξζίας μέθοδος.

6") Τίνες οἱ νέα σγο-εῖα συστήσαντες, οἱ δὲς βιό.ίων ἔκδοσι»' γεγαίως συν δραµόντες, καὶ ἄ-].ζως τὰ γράμματα προστατεύσαντες.

Υ΄) Τίγες οἱ κατὰ τὸ µακρὸν τόῦτο διάστηµα ἀναφμαγέντες ἐξο- 1ώτεροι «ζόγεοι ἐγ' πάσῃ παιδείᾳ καὶ ποῦ ἐξεπαιδεύθησαν καὶ τίνα τὰ ὑπ αὐτῶ» ἐκπογηθέγτα συγγράμματα.

ὃ) Τΐνες αἱ δόξαι τούτων περὶ τῆς γραφομέγης ἡμῶν γ.ζώσσης.

»Επὶ τούτοις ἐζητήδη ἔτι γὰ ἐξετασθῶσι.

Ἰ) Πότε καὶ ποῦ κατὰ πρῶτον οἰσή Ι16η τυπογραφία χαὶ τίνα τὰ πρῶτα τυπωθέντα βιό.έα.

ϱ) Ιοὺ καὶ παρὰ τέγων ἐξθδόθησαν χατὸ πρῶτον ἑ2ηγιχαὶ ἐφη- μερίδες καὶ τα-ευταῖο")

ϐ) Πόσον ἐπενγήργησαν πάντα ταῦτα εἰς τὴν ἠθικὴν ἀγαγ έννη- σι’ τοῦ ἡμετέρον ἔθ)ους χαὶ εἰς τὴν ἐπαγάστασιν τοῦ 1831.

Ὑπὸ πολλῶν φίλων προτραπεὶς ἀπεδύθην καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ἀγῶνα, χαΐτοι γνωρίζων πάσας τὰς ἂυσχερείας τοῦ θέματος, ὅπερ, ὡς ὕστερον ὡμολόγησαν οἱ ἀγωνοδίκαι, ἐχτὸς τῆς ἐν τῇ φύσει αὐτοῦ ἐγκειμένης μεγάζης δυσκο-ίας, διότι πδριέχοι στοι γεῖα οὐκ ὁ14/αν ὧν ἔρευγα συγτε2εῖ εἰς ἁχριδῆ διαφώτισιν τοῦ δρυ, καθίσταται δι αὐτὸ τοῦτο ἔτι ἐπιπονώτθρον. "Ὁμο.ογητέο" ὅμως ὅτι αἱ δυσγέρειαν αὐτοῦ εὐθὺς ἐξ ἀρ]ῆς δὲν ἦσαν πᾶσαι χαταφανεῖς διότε ἐκ τῶν περοτέρωγ δὲν ἦτο ὀνγατὸν γὰ }γωσθῇ ἀκριδῶς φύσις καὶ ἔχτασις αὐτοῦ ὅπως }ιγώσχεταυ »Ὀν; ὅτε αἱ γεγόμδναο «ύσεις) ὅσον ἀτε.ξεῖς χαὶ ἂν ὑποτεθώσε, δειχγύουσι’ ὅμως τότε µέἐγεθορ καὶ τὴν ἔκτασιν αὐτοῦ. ᾿4.2ηθῶς, ὅπως πρόὀχεδιται γῦν «ὖσις τοῦ θέματος τούτου, ἔπρεπα γ ἀγαζυθῇ εἰς π.ξδίω τοῦ ἑνὸς δέματα.

Τῇ 7 Μαΐου 1867 ἐθραθεύθη τὸ ἡμέτερον ἔργον, ἐξ οὗ ἀφαιρέσας τὰ περὶ σχολείων; ὡς πραγματευθέντος τοῦ θέματος τούτου λίαν ἐπιτυχῶς

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. γ

ὑπὸ τοῦ Κ. Μ. Παρανίκα, καὶ τὰ περὶ ἑλληνικῶν τυπογραφιῶν, ὡς ἐξανεληθείσης σχεδὸν πάσης τῆς πρὸς τοῦτο ὕλης ὑπὸ τοῦ Κ. Παύλου Λάμπρου, καὶ ἀναθάλλων ἐς ἄλλοτε τὴν δήµοσίευσιν τῆς περὶ Ἑλληνικῆς γλώσσης προτεταγµένης πολυσελίδου πραγµατείας͵ ἐχδίδωμι τὸ βιογρα- φικὸν µέρος, ὅπερ ἀποτελεῖ τὸν βάσιν τῆς νεοελληνικῆς φιλολογίας, διότι, ὡς ἀποφαίνεται ἀνὴρ δυνάµενας ἀσφαλέατατα νὰ κρίνῃ περὶ τῶν τοιούτων, οἱ ἔ-ζίηγες συγ}γραφεῖς ἀπὸ τῆς ἀπαισίας ἐχείγης ἐπο». χῆς τῆς ὑπὸ Μωάμεθ τοῦ δευτέρου γεγοµέγης δορυκτησίας µέγρι τῆς αἰσιωτάτης τῆς ἐπαγαστάσεως, δὲν δύγανται γὰ γορηγήσωσι ὕην εἰς γραμματο-ζογιχὴν ἑστορίαν, ἀ-.Ὀ εἰς βιο)ραφίας «ζογίωγ ἀγδρῶν. «4ὲ βιογραφίαι αὗται πρέπει γὰ διαταγθῶσιν κατὰ 1ρο- γοο)ικὴν τάξιν, κατὰ τὸ εἶδος τῶν σπουδασµάτων ἑχάστον, τὰ ὁποῖα ἀγά}ονται εἰς τὰς ερεῖς }εγικὰς διαιρέσεις, τῆς φαντασίας, τοῦ «ζόγου, τῆς μ2ήμης (3.

Νὲ ὅλην ὅμως τὴν πρωτοτυπίαν τοῦ ἔργου µου δὲν δύναμαι νὰ χαυχυθῶ ὅτι παρουσιάζω τέλειόν τι’ τοὐναντίον μάλιστα θεωρῶ αὐτὸ ἁπλοῦν σχεδίασµα πολλὰς δυνάµενον νὰ ὑποστῇ προσθαφαιρέσεις ὑπὸ διαφόρων (3), χαὶ μάλιστα ὅταν ὡς λέγει αὐτὸς Μουστοζύδης, ἐθγικὴ κυόέργησις εὐδοχήσῃ γὰ ἐπιτρέψῃ τὸ ἔργον τοῦτο μετὰ τῆς προσηκούσης ἐνισχύσεως οἷς ἄνδμας ἔ]ογτας τὴν ἀπαιτουμένην ἑκαγότητα, οἵτιγες γὰ συγάξωσι ὥσπερ γαυάγια ἀπὸ τρικυµίας ὅσα μνημεῖα περὶ τῆς ὑποδέσεως ταύτης εὑρίσκογται ἀφθογώτερον εἰς βιθ.ιοθήχκας αρτοφν.ζάκια τῆς Εὐρώπης, κατὰ τύγην ἆγα" θὴν περιεσώδησαν εἰς τὴν) Ε.ζάδα καὶ μεταξὺ τῶν βαθυτάτων ὀνστυ χιῶν αἱ ὁποῖαι κατέθιψαν τὴν ποιγὴγ πατρίδα.

Ἐν Αθήναις, 10 Ἰωλίου 18671. Κ.. ΣΑΘΑΛΣ.

Φ-

(4) Μοωστοξύδου, βίος Θ. Διπλοδατάτση.

(3) Πρὸς ἀποφυγὴν µεγαλειτέρου ὄγχου τοῦ βιδλίου ἠναγκάσθην νὰ παραλείψω τὴν τύπωσιν τοῦ ἓν τέλει παραρτήματος περιέχοντος ἀπαρίθμησιν αυγχρόνων λογίων ὑπὰ Νεοφύτου 'Ροδινοῦ, Δημητρίου Προκοπίου, Σεργίου Μακραίου, καὶ Κωνσταντίοὐ τοῦ ἀπὸ Σιναίου, ὡς καὶ ἀτελῶν τινων βιογραφιῶν ἐπισήμων λογίων τοῦ 1Θ᾽ αἰῶνος, οἷον Γοόδελᾶ, Ψαλίδα, Δούγχα, Φιλιππίδου κλπ. προτρέπων τοὺς ὀνναμένους ἵνα έργαα φθῶσι πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ χενοῦ.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΙ

τῶν ἐν τοῖς γράμµασι διαλαμφάντων Ἑλλήνων, ἀπὸ τής χαταλύσεως τῆς Βυζαντινής Αὐτο- κρατορίας µέχρι τῆς ἐθνεγερσίας.

ΙΜΗΜΑ ΠΡΩΤοΟΝ. ΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΗΤΟΣ ΑΙΩΝ 1405-- 1500.

Γεώργιος Πλήθων.

Γεώργιος Γεμιστὸς, ἐπονομαζόμενος Πλήθων, ἐγεννήθη περὶ τὰ μέσα τοῦ ΙΔ’. αἰῶνος ἐν Σπάρτρ (’). ᾽Αγνοεῖται ὑπὸ τίνας διδασκά- λους καὶ ποῦ ἐζεπαιδεύθη ἐὰν δὲ πιστεύσωµεν τὸν Σχολάριον, Γε- Μιστὸς φυγὰς ἆλθεν εἰς ᾽Αδριανούπολιν, ἔδραν τότε τῶν Τούρχων, καὶ δεξιωθεὶς ὑπό τινος Ἰουδαίου Ἑλισσαίου, µέγα δυναµένου ἐν τῇ τῶν βαρθάρων αὐλῆ, ἐδιδάχθη παρὰ τούτου τὴν πολυθείαν, χαὶ σὺν τοῖς ἄλλοις τὶν φιλοσοφίαν τοῦ Ζωροάστρου (3),

ΜἩετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἘΕλισσαίου, χαέντος ζωντανοῦ, Γεμιστὸς ἐλθὼν εἰς Σπάρτην διέτριψε τὸ ὑπόλοιπον τοῦ μακροῦ βίου του, ἄσχο- λούμενος περὶ τὴν φιλοσοφίαν καὶ θεολοχίαν, τὰς ὁποίας καὶ δίδασκε.

(') Βησδααρίων (Ώο Ώαί. δὲ ατιθ) Βυζάντιον λέγει αὐτόν) « Ρ]θίλου ΟοΗδίδΗ- εἰπορο]ἱέσηας ».--"Ερμώνυμος δὲ Σπαρτιάτης ἐν τῷ εἷς Πλήθωνα ἐπιταφίῳ λέγει: « Οὐχέτι λοιπὸν περιώνυµος Σπάρτη, οὐχέτι Λακεδαίµων εὐδαίμων, οὐχέτι Πελοπόν- νησος ζηλουμένη »΄ χαὶ ἀλλαχοῦ « πατρὶς ἐμὴ κακοδαίµων, η τἆλλα μὲν ὅνστυ- χἣς, ὡς άντων ἅμοιρος οὖσα τῶν χρηστῶν, ἑνὶ δὲ τούτῳ µόνῳ ζηλουμένητε πᾶσι χαὶ ἁδομένη ». Καὶ Δούχας (Ἱστορ. χεφ. 24). « "0 Γεμιστὸς ἐχ Λακεδαιμονίας 5. Πα- Ρραδληθήτω χαὶ ἐν σελ. 2 σημ. 4.

(ὔ) «Τοῦτον (τὸν Ζωροάστρην) ἐγνώρισέ σοι πρόσθεν ἠγνοημένον τῷ δοχεῖν μὲν Ἱουδαῖος, πολύθεος δὲ Ἐλισσαῖος µέγα δυναµένῳ τότε παρὰ τῇῃ τῶν βαρδάρων αὖλᾷ παρεσιτοῦ τὴν πατρίδα φυγὼν, ἵνα τὰ καλὰ παρ’ ἐχείνῳ µάθῃς διδάγματα. (Σχο” λάριος περὶ τοῦ βιδλίου τοῦ Γεμιστοῦ χλπ.).

(ΝΕΟΕΛΛ. ΦΙΛΟΛΟΓΡ.) 1

9 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΚ.

Ἐν πρώτοις συνέγραψε φιλοσοφικά τινα πονημάτια, ἐν οἷς ἐμφαί- νεται ὑγιᾶς διδασκαλία ἄσχετος τῶν παραδοτολογιῶν τοῦ γήρατός του) πρὸς δὲ ἱστορικὰ, γεωγραφικὰ, καὶ ἀστρονομικὰ, καταδειχνόοντα εὐρεῖαν µάθησιν, χαὶ κοπιώδη µελέτην. ᾿Αφιερωθεὶς ὃ᾽ εἶτα εἰς τὸν πολιτικὴν ἐξεπόνησέ τινα ἀφορῶντα ἰδίως τὴν ἐσωτερικὴν χατάστα- σιν τῆς Πελολοννήσου, προθάλλων καὶ σχέδια τολμηβὰ ἀναμορφώσεως, τῆς ὁποίας αὐτὸς ἐχηρύσσετο ἐχτελεστής.

Ἐν τοῖς συγγράµµασι τούτοις Γεμιστὸς ἀναντιῤῥήτως χαταδεί- χνυται οὐ µόνον ἐξοχώτερος φιλολόγος καὶ φιλόσοφος τοῦ ΙΕ΄ αἰῶ- νος» ἀλλὰ καὶ μᾶλλον πεπειραµένὸς πολιτικός. φήμη του ὁση- µέραι αὐξανομένη περιήρχετο τὴν Αὐτοχρατορίαν, θριαμθευτικῶς εἶσελ- θοῦσα χἀὶ εἰς τὰ᾽ ἀνάχτορα. θἱ δεσπόται τῆς Πελοποννχσου ιαφορο- τρόπως ἐξεδήλωσαν τὴν πρὸς τοῦτον ὑπόληψιν (.). Τῷ,1438 αὐ- ποχράτωρ Ἰωάννης Παλαιολόγος (1), περιοδεύων τὴν Χεροόννησον, συνεθουλεύθη τὸν θρυλλούμµενον τῆς Σπάρτης σοφὸν ἐπὶ τοῦ σπουδαιο- τέρου τῆς ἐποχῆς πολιτικοῦ ζητήματος, τῆς ἑνώσεως τῶν δύο ἐχ- Ἀλησιῶν, χαὶ ἐν ἔτει 148517 Γεμιστὸς ἀπετέλει, ὡς συγκλητινὸς; µέρὸς τῆς συνοδείας τοῦ αὐτοκράτορος διὰ τὴν ἐν ᾿Ιταλίᾳ σύνοδον. ᾿

Ἐν τῇ συνόδῳ ἐκείνι Γεμιστὸς διωρίσθη µέλος τῆς ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων ἐχλεχθείσης ἑξαμελοῦς ἐπιτροπῆς πρὸς χατάρτησιν τῶν προπαρασκεναστικῶν ἐργασιῶν ἑκάστου τμήματος.

Ἔκτοτε ἄρχεται τὸ φιλοσοφικὸν στάδιον τοῦ Γεμιστοῦ. νεοπλα- τωγνισμὸς ἀπ᾿ αὐτῆς τῆς γεννήσεώς του Χηρυχθεὶς τοῦ χριστιανισμοῦ πολέμιος; συνεµάχητε τῷ ἐθνισμῷ. χαὶ ἐνισχύσας τοὺς χατὰ τῶν χρι- στιανῶν διωγμοὺς τῶν τελευταίων ἐθνιχῶν αὐτοκρατόρων, ἑθριάμθευσε πρὸς στιγμὴν ἐπὶ Ἰουλιανοῦ, εἶτα δ’ ἐκπεσὼν ἐξηκολούθησε τὰς ὑπο- κεχρυμµένας προσθολάς του µέχρι τοῦ Ἰουστινιανοῦ, ὅτ᾽ ἐφάνη σθεν- γύµενος ἐν τῇ ἑξορία καὶ τῇ σιγῇ. Κατὰ τὸν μεσαίωνα µόνος Ψελ-

(ἳ Καιὰ Νοέμθριον τοῦ 4417 Θεόδωρος δεσπότης δι’ ἀργυροδούλλου ἔδωχε τι” µάριον τῷ Γεμιστῷ τὰ ἐν Λακεδοίμονι Κάστρον καὶ χώραν Φαναρίου χαὶ Βρύσεως' κατὰ Ὀκτώδριον τοῦ 4428 αὐτοκράτωρ Ἰωάννης ἐπεχύρωσε τῷ Γεμιστῷ διὰ χρυ- σοδούλλου τς) ἄνω κτήµατα᾽ δι ἀργυροδούλλου δὲ Δημήτριος Παλαιολόγος ἐπεχύ- θωσε χατὰ ἰούλιον τοῦ 4450 ταὐτὰ χτήµατα τοῖς υἱοῖς τοῦ Γεμ:στοῦ Δημητρίῳ καὶ ὈΑνδρονίκῳ (ΜΙΚ]οδίοΙ, Λεία οἱ Εἱρ]οπωδία, σελ. 4159, χαὶ 22ὔ).---

Ὅτ3) Ἐν κώδηχι τῆς Μόσχας εὕρηται ἐπιστολὴ τοῦ αὑτοχράτορος Ἰωάννου-- Πρὸς τὸν φιλόσοφον Γεμιστόν. (Μ4({]ιας]; ΟΔίΔ1οβ16. σελ. 168.)

ο.» ΛΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ ΛΙΩΝ. 9

λὸς Ὀελήσας ν᾿ ἀναζωπυρήση τὸν ἐν τῇ τέφρα τοῦ φαινομένου ναυα - γίου ἐγχρυπτόμενον σπινθῆρα, ὑποχρεώθη ἵνα συνθέσῃ ποίηµα πρὸς διάλυσιν τῶν κατ᾽ αὐτοῦ ὑπονοιῶν. Χριστιανικὴ θρησχεία ἆἁντι- µέτωπος παραταχθεῖσα χατὰ τοῦ ἐπικινθύνου τούτου ἐχθροῦ, ἐπά- ταζεν αὐτὸν μέχρις ἐξοντώσεω:, χαὶ τὴν ᾿Αριστοτελικὴν φιλοσοφίαν ἐναωματισθεῖσα ἐπίσημον µετ αὐτοῦ ἐποίησε τὸ διαζύγιον. "ΗΒ Σχο- λαστικὴ φιλοσοφία εἶχεν ὅδη ἐκθρονίσθι τὴν ᾽Ακαδημαϊκὴν, καὶ οὐ- δεὶς λόγος πλέον περὶ Πλάτωνος ἐγένετο.

Γεμιστὸς δυσανασχετῶν ἐπὶ τῇ ἐγχαταλείψει τῆς Πλιτωνικῆς Φιλοσοφίας, πρὸ πθλλοῦ εἶχε συλλάθει τὸ παράτολμον σχέδιον οὐ µό-

νον τῆς ἐμφανίσεως; ἀλλὰ καὶ τῆς πραχτιχκᾶς αὐτῆς ἐφαρμογῆς, δαῤ-

ῥυθμισμένης κατὰ τοὺς νεοπλατωνικοὺς, καὶ τὰς νέας αὑτοῦ δοξασίας. ᾽Αλλὰ χατὰ πρῶτον ἔπρεπε ν᾿ ἀρθῶσιν αἱ κατὰ τῆς Φιλοσοφίας ταύ- της προλήψεις, ὑποστηριζόμεναι καὶ ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας, καὶ ἀφοῦ γίνη ἐν θεωρία γνωστὸς «τέως ἀπόθλητος Πλάτων, νὰ ἐφαρμοσθῇ εἶτα σύστημα, τοῦ ὁποίου αἱ βάσεις Ἴσαν πάντη ἄγνωστοι.

Ἐκὶ τὸν µέγαν τοῦτον ἀγῶνα ἀπεδύθη Γεμιστός.

Δεξιωθεὶς ἐν Φλωρεντίᾳ ὑπὸ Κόσμου τοῦ ἐκ Μεδίχων, ἠἤρζατο ν᾿ να» πτύσσῃ εἰς αὐτὸν καὶ ἄλλους τὴν τέως ἄγνωστον Πλατωνικὴν φιλο”. σοφίαν. Κόσμος ἐπὶ τοσοῦτον εἶχεν ἐνθουσιασθῇ ἐκ τῶν διδασκα” λιῶν τοῦ Γεμιστοῦ, ὥστε Πλατωνισμὸς ἠρίθμει ἤδη εἰς τὰς ἑραιω" ένας τάζεις του ἕνα µέγαν καὶ ἐπίσημον πρόµαχον. Ἔκτοτε συνέ" λαθεν περιφανὰς ἐχεῖνος ἠγεμὼν τὸ ἀργότερον πραγματοποιηθὲν σχέδιον ἱδρύσεως Πλατωνικῆς ᾿Αχαδημίας, συστήσας καὶ εἰς τὸν υἱὸν τοῦ πεφιληµένου ἰατροῦ του Μαρσίλιον Φικῖνον τὴν µελέτην καὶ τὴν µετάφρασιν τοῦ Πλάτωνος καὶ τῶν νεοπλατωνικῶν ().

Κατὰ τὴν ἐν Ἰταλίᾳ διαµονήν τὸυ Γεμιστὸς, τῇ αἰτήσε, πολ- λῶν, καὶ πιθανῶς τοῦ Μεδίκου, συνέγραψε τὸ πονημάτιον « Περὶ ὧν Αριστοτέλης πρὸς Πλάτωνα διαφέρεται »., γρησιμεῦσαν ὡς προανάκρου”- ὅμα τῆς ὕστερον μεταζὺ τῶν δύο φιλοσοφικῶν σγολῶν πάλης, χαὶ τῆς παταγώδους ἐχείνης χιγήστως, ἥτις ἐν πρώτοις μὲν ἐσάλευσε ῥιζηδὸν, εἶτα δ) ἐν θριάµθῳ κατέῤῥιψε τὸ οἰκοδόμημα τῆς Σχολαστικῆς φιλοσοφίας,

() «Ἡαρηις Όβας, ρλΙοδορῶυπα Ώταθουπα ποπίπθ θπιίθίαπι, ἆθ Πιγ» ίογ{16 Ρ]αέοπίἱοίο ἀἰρρυέκηίοπι [γουυδυίος αμάν]. Εέ ου/α9 οἱ9 Γοεγθηίο είο ΑΕ]είυς δρ ρεούηυς, ιὲ ἰπάο αεδἀθηιίδπι φδποάδη α]ία πποηπίο εοπθδροεῖε, Ἡαηο οβριςµαΠο Ρείπιο έθβΡοτο ρασίέωτυς », (Εἰείαις, ΡΙ5ὲ. ΡΙοε{π/).

ν

Φ το ΤΝΗΜΑ ΠΡΩΤΟΠ,

Ἱότα πιθανῶς µετέτραῄψε τὸ πρῶτον ὄνομά του Γεμὶστὸς ἐἰς τὸ τοῦ Ἠλήθωνος, ὡς μᾶλλον ὁμοιάζον τῷ Πλάτωνι. ἀλλαγὴ αὕτη τοῦ ὀνόματος ἐθεωρήθη ὑπὸ τῶν χριστιανῶν ὡς πρῶτον βῆµα πρὸς τὸν ἐθνισμόν (3). Ὑπόνοιαι πρὸ πολλοῦ εἶχον ἐγερθῇ περὶ τῶν. εἰδωλολα- σρικῶν φρονημάτων τοῦ Γεμιστοῦ, ἀφοῦ ἄλλως τε χαὶ ἦτο γνωστὸν, ὅτι συνέγραφε βιθλίον προτιθέµενον τὴν ἀνατροπὴν τοῦ χριστιανιομοῦ καὶ τὴν ἐπάναδον τῆς εἰδωλολατρείας. ᾿Εὰν πιστεύσωμµεν «τὸν παρά- φορον Τραπεζούντιον ἐν Φλωρεντίᾳ ἤδη Πλήθων διεχέρυζε τὸ τολ- μρὸν σχέδιάν του περὶ πολινορθώσεως τῶν θεῶν τῆς ἀρχαιότητας (3.

Μετὰ τὰν λῆζιν τῆς αυνόδου Πλήθων ἐπανέστρεψεν εἰς Σπάρτην, ἅπου τὸν ἐπεσκέφθη 'τῷ 1441 περιφανὰς Φραγκίακος Φίλελφος, γέροντα Πδη χαὶ περί τινα ἀρχὴν ἀπησχολημένον (3).

Εχεῖ ἐπεζειργάσθη τὸ περὶ Νόμων σύγγραμμά του, ὅπερ τοααύτην ἔμελλε νὰ διεγείρῃ ταραχὴν, καὶ ἀνάζιον ὑποστῇ τύχην. Γεώργιας Σχολάρίος προγνωρίζων τὴν συγγραφἡν, καὶ ὡσεὶ θέλων ν ἀναγκάσῃ τὸν Πλήθωνα νὰ ἐκφράσῃ δημοσία τὰς μυστηριωθῶς θρυλλουµένας ἰδέας του, ἔγραψε κατὰ τοῦ Πλάτωνος καὶ ὑπὲρ τοῦ ᾿Αριστοτέλους'. Πλήλων ἀπήντησε, καὶ σπουαία αυζήτηαις ἠνοίχθη μεταξὺ τῶν προµάχων τῶν δύο διαμαχοµένων Φιλοσοφικῶν σχολῶν ἐπὶ τέλους Σχολά- Ῥιος, ὡσεὶ θέλων νὰ προλάθη τὴν δηµοσίοσιν τοῦ ἐπιφόβου ἐκείνου ἀυγγράµµατος, ἔγραψεν αὐτῷ ἀπειλητικῶς' «Αλλ εἴτινες νῦν τὰ σα- πρὰ Ἑλλήνων ἀνανεοῖεν Ἀηρήματα, τούτοις φασὶν ἐν ἀσυγγνώστῳ κα- λωδεῖσθαι τῷ ψεύδει. Μετὰ γὰρ τὴν λαμπρὰν τῆς μοναρχίας ἀπό- ἂειζιν, ὃν ἐχεῖνοι μὲν, ταῖς εἰσαγωγαῖς τῶν ψενδωνύµων ἀναιροῦντες θεῶν, τοῖς λόγοις µόνοις ἐτίμων, δὲ τοῦ Θεοῦ συμφυὶς καὶ οὐσιώ-

4) «Ρ]είποροτα ο μᾶςί Ρ]αίοΏθη ». Εἰσίηυς, αὖτ.-- Καμαριώτης λέγει, ὅτι ὑπὸ τῶν δαιμόνων ἐδιδάχθη Γεμιστὸς νὰ προσλάθῃ τὸ ἐθνικὸν ἐχεῖνο ὄνομα αὑφ' ὤν, ὡς εἰχός, καὶ Πλήθων ἑλληνικώτερον δἢθεν ἐκ Γεμιστοῦ τὴν ἀρχὴν ὀνομασθῆ- ναί δεδίδαχται ο. --- Μανουὴλ δὲ ῥέτωρ « ὡς τῇ τοῦ Πλάτωνος λογικευθεὶς ἤδη ψυχῇ, καὶ ἀντὶ Γεμιστοῦ Πλήθωνα ἑαυτὸν χεχληχώς». Καὶ Γεώργιος Τρατεζούν- τιος. «9 Υι]βο (θηιίδίμς 8 9ο 1ρ5ο Ρ]είλοη οδὶ αρηοπιϊπαέις. .. εγε(ο, υί 9ο Γαεἱ]6 ἆθ «οθῖο Ἱ4ρδυπ εγεάθτεπις, οἱ οίας ἀοείσίπαπῃ οί Ίδρεσι οἵυς θυ5ς]- Ρ6ΓΘΙΗΑΙΦ ». (Οοπιρᾶτδίἰο Ρ]αί. εἰ Απὶςίοί,).

(1) « Αιάϊγί 6µο ἱρρυπ Ε]ογοηίῖΦ αδδθγοπίθΠι ἵΗΠη8ΗΙ- θ8ΠΙἀΘΠα(Ιθ γο]ὶρὶο- ΏΘΏ} ΠΟ ΔΠΙΠΟ, μΏᾶ Πιεβίὸ, υΏὰ ρτ8ἀϊσβέίσως, υηἱνθγδυσπι οΓΏ6Πι Ρρδμεῖς Ρρυσὲ Δμη5 6669 θυδρθβίατυ(ηΣ ΟὐΗΠΙΦΙΘ ΓΟΡΒΘΒΕΙΩ, ΟΗΓἱδέί8Ηθ 80 Μαςδμωεεὶ; Νει- (γα, ἑαφμ]ί, δεὰ ποπ βθπί1]1έαέθ ἀῑοτοηίδιι ». (αὐτόθι).

(5) «Εεδί εηἰπι αἀποάυια εθΏοΣ, ααἱηθυς πιδρίδίγθίυπι ροείέ»,

ΑΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ ΑΙΩΝ. 8

δης λόγος μετὰ τῶν ἀνθρώπων γεγενἡµένος ἀναμφισθήτως χαὶ καθα- ρῶς πιστεύξιν ἐδίδαξε, ποῦ νῦν ὅσιον αὖθις θεοποιεῖν, καὶ τὴν ἁλό- γιστόν ἐχείνην θεοποίαν ἀναζωπυρεῖν ἁπεοθεσμένην πειρᾶσθαι, χαὶ Αιῶν τινων ἀναγνωρισμοὺς ἐχ φιλοσοφίας ὑπὲρ τὸν ποιητῶν διάστρο- φον γνώμηνι καὶ ἀγιστείας εὐσταλεῖς, ὡς αὐτοί φασι, καὶ νόμους ἠθῶν καὶ διαίτης ὑφ ἡγεμόνι Ζωροάστρῃ καὶ Πλάτωνι καὶ τοῖς-έκ στοᾶς, καὶ τοιαύτην τινα λόγων ὁμίχλην αὖθις συνάγειν; ἧς Μαῖς τῆς ἱερᾶς διδασχαλίας ἀχτῖσι θείως ἐτχεδασμένης, πρὸς τὰς τῆς ὑπερφυοῖς ἀληθείας αὐγὰς τῶν. ἀνθρώχων φύδις ἀγέλαμψφεν. ᾿Εκεῖνα μὸν οὖν εἱ συµθαίη µοι ἐς χεῖρας πάντα ἐλθεῖν φλυαρίαν ὄντα δείζω μακρὰν, καὶ πολλοὶ δείξουσιν ἀλλὰ Ἠένοιτο κἀμοὶ τοῦτον ἐνστήσασθαι τὸν .. ἀγῶναι καὶ μὴ πριν ἀλλὰ λόγους μᾶλλον ἀληθείας ἐκαφεῖναι τοῖς γράμμασιν, ὡς τοῖς γράψασι μᾶλλον πρέποντας τοῦ πυρός » ()).

Πλήθων ἐν τῷ θρυλλουμµένῳ συγγράµµατί του συνέπτυξε τὰς ἐδέα; τοῦ Πλάτωνος μετὰ νῶν τοῦ Ζωροάστρου, τῶν Στωϊκῶν, τῶν νεοπλατωνικῶν χαὶ ἄλλων, ή και ἰδίας. Βάσις τούτου εἶναι ἑλληνικὴ πολυθεῖα ὀλίγον διῤῥυθμισμένη, καὶ πολιτικὴ καὶ κοινω- νκὴ ἀναδιοργάνωσις. Συνέκδιτο ἐκ τριῶν βιθλίων, ἀποτελουρένων ἐξ ἁκατὸν ἑνὸς κεφαλαίων. Ἡρολογίζεται ὃ) ὡς ἑξῆς: «Τάδε συγγέγρατ πται περὶ νόμων καὶ πολιτείας τῆς ἀρίστης» ἂν διανοούμενοι ἄν- θρωποι καὶ ἅττ ἂν καὶ ἰδίᾳ καὶ κοινῆ µετιόντες, τε καὶ ἐπιτηθεύονς τες, ὡς δυνατὸν, ἀνθρώπων χάλλιστά τε καὶ ἄριστα βιῷεν, καὶ εἰς όσον οἷόν τε εὐδαιμονέστατα ». Ἐν ἀρχῇ ὃ᾽ εὕρηται ἑξῆς συγκεφα- λαίωσις «Ἡ βίθλος δς περιέχει, θεολογίαν μὲν τὴν κατὰ Ζωροά» στρην τε καὶ Πλάτωνα, ὀνομαζομένων τῶν διὰ φιλοσοφίᾳς ὀναγνω- ριζοµέχων θεῶν τοῖς πατρίοις τοῖς ἝἜλλησι θεῶν ὀνόμασιν, ἑλχομένοις ἑκάστοις ἐχ τοῦ οὐ πάνυ τοι συνῳδοῦ φιλοσοφία, διὰ τὰς ὑπὸ τῶν ποιητῶν διαστροφὰς, ἐπὶ τὸ ὡς μάλιστα δὲ Φφιλοσοφίᾳ συνδόν ᾿Ἠθιχὰ χατά τε τοὺς αὐτοὺς σοφοὺς καὶ ἔτι μὴν τοὺς Στωϊκαύς. Πο- λιτείαν δὲ Λαχωνικὴν, ἀφηρυμένου μὲν αὐτῆς τοῦ ἄγαν τῆς σχληρα- ωγίας καὶ τοῖς γε πολλοῖς οὐκ εὐπαραδέκτου; προστιθεµένης δὲ τῆς ἐν τοῖς ἄρχουσι μάλιστα φιλοσοφίας, τοῦ κρατίστου δὴ τούτου τῶν Ἠλατωνικῶν πολιτευµάτων. ᾿Αγιστείας εὐσταλεῖς, καὶ οὔτε περιέρ- γους, οὐδ) αὖ τοῦ δέοντος ἐχλιπεῖς. Φυωσικὰ δὲ δὴ χατὰ ᾿Αριστοτέλην

[] . 2 () Πρὸς Πλήθωνα, κατὰ Ἑλλήνων.

6 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ. ν

τὰ πολλά. ΄Απτεται δέ πως βίθλος καὶ λογικῶν ἀρχῶν, κ. λογίας τε Ἑλληνικῆς, καί πη χαὶ ὑγιεινῆς διαίτης».

Τὸ αὐτόγραφον τοῦ Πλήθωνος Ἀηφθὲν, μετὰ τὸν θάνατόν του, ὑπὸ τῶν δεσποτῶν τῆς Πελοποννήσου παρεδόθη εἰς τὸν Σχολάριον, τότε πατριάρχην, ὅστις ἀναγνοὺς χαὶ θεωρήσας χινδυνώδη τὸν διά-, δοσιν, δὲν ἀνεσκεύασεν, ὡς προέγραφεν, αὐτὸ, ἀλλὰ τὸ: παρέδωχεν εἰς τὸ πῦρ δηµοσίᾳ, ἐξορχίζων πάντας νὰ συντελέσωσι πρὸς κατα- στροφὴν οἰουδήποτε ἀντιγράφου (3).

ἝἜνεχα τῆς πράξεως ταύτης Σχολάριος ἐπέσυρε τὴν κατάερασγὴν πολλῶν) καὶ ἀνώγυμός τις μαθητῆς τοῦ Πλήθωνος προσφωνεῖ τῇ σχιᾷ τοῦ διδασκάλου « Εἰ δὲ φθονερός τις καὶ ἀπαίδευτος ἔφθειρε τὸ σὸν ἔργον, κατέλιπες, πάτερ, πρὸς ἔνδειξιν σοφίας καὶ µνήµης τῆς σᾶς, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὠφέλειαν τῶν νῦν καὶ ὕστερον Ὑενησοµένων ἀνθρώπων, τόγε μὴν σὸν χλέος, γενναῖε, ἔσται ἄτρεπτον, μὴ δειλιῶν βασχα- γίαν . . . Καὶ γὰρ οἱ ἄριστοι τῶν νῦν Ἑλλήνων μισοῦσιν ἐκεῖνον ὥσπερ ἱερόσυλόν τινα, τυμθωρύχον, καὶ ἁλιτήριον ».

Δὲν ἀπωλέσθη ὅμως ὁλόχληρον τὸ σύγγραμμα τοῦ Πλήθωνος. Δημή- τριος Ῥάλλης διέσωσεν ἀρχετὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσεν ὌΆρντιος, καὶ ἐπ᾽ ἑσχάτων, ἐξ ἄλλων μετα γενεστέρων ἀντιγράφων συμπληρώσας, 6. Αοπαπάτο᾽ εἰσὶ δὲ ταῦτα, ἐκ μὲν τοῦ Α’. βιθλίου τὰ χεφάλαια ἀ, 6” Υ, δ-, ἐ, κά ἐκ τοῦ Β’, κθ’, κς’, κζ΄ καὶ ἐν τοῦ Γ’. γ’, ιδ”, τά, λά, λέ, λδ’, λέ, Ἆς, μΥ.

Πλήθων ἀπεδίωσον ἑμκτονταύτης σχεδὸν ἐν Σπάρτῃ τὴν 36 “Ἱουνίου, ἡμέρα δευτέρα, χαὶ ὥρᾳ πρώτη τῆς ἡμέρας, ὡς σημειοῦται εἴς τι χειρόγραφον τῆς βιθλιοθήχης τοῦ Μονάχου, παραλειπομένου ὅμως ποῦ ἔτους, ὅπερ Αἰοχαπάτο ὁρίζει μεταξὺ τοῦ 14500, καὶ 14560.

Πολλοὶ χαὶ διάφοροι ἐξύμνησαν τὴν παιδείαν καὶ τὰς ἀρετὰς τοῦ λήθωνος πρὸ πάντων δὲ διὰ δύο μονωδιῶν προσφιλὴς μαθητὴς καὶ συμπολίτης αὐτοῦ "Ερμώνυμος, δημοσιευθεισῶν ὑπὸ ᾿Αλεζάνδρον.

(1) «Ἐπεὶ δὲ χαὶ λίαν εἶχὸς ἄλλοθί που τὸ ἴσον ὑπάρχειν ὑπὸ τοῦ τῶν ἐχείνῳ φοιτησάντων ζῶντος τελευτήσαντος ἐχγραφὲν, παραχελευόµεθα πᾶσιν ὡς ἀπὸ Θεοῦ, εἴποτε καὶ ὁπουδήποτε εὑρίσχοιτο ὅλον τὸ βιδλίον µέρος ἐκγεγραμμένον ἔν τιγι τῶν Χριστιανῶν, πυρὶ μὲν «φθείριν αὐτὸν «ὐν ἔχοντα, χρύπτοντα δὲ καὶ ἑαλωνότα, μετὰ µίαν καὶ δευτέραν παραίνεσιν, εἶ μὴ παῤῥησίᾳ βούλοιτο κχαΐειν, εἴργειν τὸν τοιοῦτον ἁπάσης τῶν Χριστιανῶν πνννίας » (Γεγγάδιος; πρὸς Ἰνοὴῃ τὸν ἔξαρχου).

ΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ ΆΠΩΝ.

οσον τη πρώτη ἀναχκράζει μεθ ὑπερθάλλοντος στόμφου’ α Οἴχεται νῦν

«ὺ κοιὸν φιλοτίμημα, τὸ πολοτίµητον καὶ πολύζηλον τῆς φύσεὼς ἄγαλμα, µαγίστη καὶ θαυμασία τοῦ γένους φιλοτιμία φρικτῆς ἐχείνης ἡμέρας, τοσοῦτον ἐπεῖδε δεινόνὶ Ποῦ νῦν τὸ τῆς ὄντως σοφίας ἄπειρον πέλαγος; Ποῦ κάλλος χαὶ μέγεθος, καὶ ὑπὲρ ἄνθρωπον τῶν λόγων ἰσχὺς καὶ λαμπρότης; Σεσύληται νῦν κοινὸς θησαυρός. "Βσθεσται λόγων δύναµις. Οἴχεται, φεῦ, ἐξ ἡμῶν τὸ πάντων τῶν χαλῶν κάλλιστον, λαμπρὰ τοῦ Ὑένους εὐδαιμονία, τῆς .ὑψηλῆς σοφίας καθηγεμὼν, τῶν λόγων πατὴρ, τῶν ἀρε- τῶν χωρωνὶς, τὸ χοινὸν ἁπόντων ἑἐντρύφημά τε χαὶ καύχηµα, τῶν ἀποῤῥήτων καὶ θείων μυσταγωγός. Τῷ γὰρ ὄντι θείας οὗτος ἐπὶ γᾶς ἔλαχε μοίρας τῷ πάντα εἰδέναι χἄν τις καὶ τῆς προσηγορίας ἐκείνης αὐτὸν ἀξιώσειεν, οὐχ ἂν οἶμαι τοῦ προσήκοντος ἀποπέσειεν. Ὅσα τε γὰρ ἐχεζθεν παρήχθη θεῖά το καὶ ἀνθρώπινα, καὶ ὅσα εἰς βουλὴν. καὶ ὅσα εἰς πρᾶξιν ἦκειν, ὅσα τε ἐν στρατιωτικοῖς, καὶ ὅσα ἐν πὀλιτικοῖς, φυσιχοῖς τε χαὶ πραχτικοῖς οὐδὲν αὐτὸς ἠγνόει πάντα δὲ ᾖδει, πάντα διηρευνήσατο, καὶ τοὺς ἁπάντων λόγους ἐπίστατα Καὶ οὐδὲν οὕτως ἀπόῥῥητον, ὡς μὴ σαφὲς παραχρῆμα τῷδε γενέσθαι, εἰς νοῦν τινος ὅλως ἑλθόν. Τούτου τὴν σοφίαν "Έλληνες ὁμοῦ τε καὶ βάρθαροι δὰ θκύµατος ἦγον, οὗ χαθένα τε χαὶ δύο καὶ πλείους, ἀλλ᾽ ἡλικία πᾶσα, καὶ πόλις, καὶ γένος, καὶ Φύσις. Ἰούτων δὲ μάλιστα οἱ πρὸς ἑσπέ- μεν οἰκοῦντες, καὶ τῆς τοῦ ἀνδρὸς σοφίας ἱχανῶς παραθέντες». Καὶ ἐν σῷ δευτέρῳ ἀνακράζει. » Ἔδυ, φεῦ, διαφανώτατος καὶ λαμπρότατος τῆς οἰκουμάνης ἀστὴρ, πρότερον μὲν τῷ οἰχείῳ χάλχει χοσμῶν τὴν Ψφ᾽ ἥλιον πᾶσαν, υῶν δ᾽ ἀκοσμίαν πᾶσαν καὶ σκότος βαθὺ τῇ δύσει . καταχεάµενος. .. Νῦν, οἴμοι, σιγῶσα κεῖται σάλπιχξ ἔνθεος, Χαλλικέλαδος χελιδὼν, τῶν χαρίτων ἑστία, φιλότιµία τῆς φύ- σεως, θεσπεσία φύσις καὶ λαμπροτάτη, τῶν δυστυχεστάτων Ἑλ- λήνων διαφανώτατος καὶ λαμπβότατος κόσμος, μᾶλλον δὲ τοῦ τῶν ἀνθρώπων Ὑένους χοινῇ, θαυμασία τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους εὔεργε-

'σία, τῶν ἱερῶν φυχῶν Φωτισμὸς, πᾶσαν μὲν γνῶσιν, πᾶσαν δὲ

σοφίαν, πᾶσαν δὲ ἐπιστήμην ὑπερφυῶς διελθὼν, καὶ διὰ τοῦτο χανὼν χαὶ τύπος καὶ στάθμη πᾶσνν ἀναδειχθεὶς τῶν καλῶν καὶ τιµίων ἁπάν- των, μᾶλλον δὲ ὅσην ὑπ ἀγαβότητος τοῦ Θεοῦ σοφία πεποίηχκεν παρήγαγε κτίσιν, νοητήν τε χαὶ αἰσθητὴν, ταύτην μέγας οὗτας ἐξηταχὼς πᾶσαν μὲν μετὰ Θεοῦ καὶ ἀναλαβρὼν, ἐπιστήμην θείαν καὶ

ΣΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ.

Ἀνθρωπίνην μόνος συνείληφε, καὶ πάνθ᾽ ὅσα πάντες ᾖδεβαν ἐν 1ὔῷ μέρει συνειλαχὼς ὑπὲρ πάντας, ἔργον τι θεῖον καὶ τελεώτατον καὶ τῆς ἀπείρου τοῦ Θεοῦ σοφίας ἄξιον ἑαυτὸν ἀποδέδειχεν ».

Καὶ οὕτω μὲν βαρυκενθῶν μαθητὴς ἔκλαυσε πολυθρύλλητον καὶ ἀξιάγαστον διδάσκαλον. Ἡησσαρίων Δὲ καρδινάλιος, ἀνὴρ µετριό- Φρων καὶ ἐν ἐπαίνοις καὶ ἐν ψόγοις Ὑράφει ταῦτα περὶ τοῦ πάλαι ποτὶ διδασκάλου του’ α Ἠγὼ μὲν οὖν χαίρω τοιαύτῳ ὠμιληχιὼς ἀν- δρὶ, οὗ μετὰ Πλάτωνα (ἐξῃρήσθω δὲ λόγου ᾽Αριστοτέλης) σοφώτερον οὐκ ἔφυσεν "Ελλάς “Ωστ εἴ.τις τοὺς περὶ τῆς ἀπείρου τῶν γε ψυχῶν ἀνόδουτε καὶ καθόδου Πυθαγορείων καὶ Πλάτωνος ἀποδέχετο λόγους, οὐχ ἂν ἀποχνήσω χαὶ τοῦτο προσθεῖναι, ὡς ἄρα Πλάτωνος τὴν φυχὸν, τοῖς τᾶς εἰμαρμένης ἀῤῥήκτοις θεσμοῖς δεῆσαν δουλεῦσαι. καὶ τὴν ἀναγκαίαν ἀποδοῦναι περίοδον, ἐπὶ γῆς κατιοῦσαν. τὸ Γεμιφτοῦ αχῆνος καὶ τὸν ἐχείνου βίον ἑλέσθαι.. . Μέγα χλέος Ἑλλάδι πάση χέγονεν ἐκεῖνος ἀνλρ. μέγας αὐτῆ χόσµος εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον ἐσεῖ- παι. Τούτου χλέος οὔ ποτ ὀλεῖται, ἀλλὰ οἱ τὸ ὄνομα χαὶ φήμη μετ φόχλείας ἀῑδίου εἰς τὸν ἐσαεὶ παραπεµφθήσεται χρόνον » (').

αὐτὸς δὲ, πρὸς Νικόλαον τὸν Σειουνδινὸν λέγει καὶ ταῦτα περὶ φοῦ 'Πλήθωνος ᾽Ανλρ ἐχεῖνος φιλοσοφίας τῳφόντι καὶ καντυδαπῆς σοφίας εἰκὼν γάγονεν, οὐ τοῖς ἐν λόγοις µόνον, καὶ ὅτη περὶ τὴν τῶν ἄστρων φορὰν, καὶ περὶ ἁρμονικοὺς λόγους τάς τε γεωμετρικὰς ἆνα- λοψίας «καὶ ἀριθμητοιὰς µεσότητας καταγίνεται, οὐδ) ὅση μόνον Ώλα- φωνική τε χαὶ νῶν τὰ θεῖα ἐρευνησαμένων ἐχείνων ἀνδρῶν, ὅση τα περὶ τὴν τῶν φοσνιῶν ἔρρυναν καὶ τὰς τούτων αἰτίας το χαὶ ἀρχὰς τὸν πραγματείαν ποιεῖται, πάντα ὡς οὐλεὶς οὐδὰ ἓν, ἐξήσχκησεν ἀχρι- θέφιατα' ἀλλὰ καὶ ὅση «περὶ .πρᾶξιν σχολάζουσα, τὰ Φθη καὶ τοὺς τρόπους ἑκάστου κοσμαῖ οὕτω τὸν ἴδιον ἐλάμπρυνε βίον, ὡς μηδὲ πρὸς αὐτὸν Διογένην καὶ τοὺς ἁμοίους, μηδὲ τοὺς Στωϊχοὺς ἐχείνους εἶναι. Τὸν γὰρ σεμνότητα καὶ τὸ κόσμιον; καὶ τὸ αὕταρχες αὐτῶν ἁσπασάμονος, τὸν ἁλαζονείαν «εξ χαὶ οἵησιν, καὶ ἐπίδειξιν αὐτῶν ἐπαύ- σατο. ΔΙ πάντα τοῦτον αὐτὸν τεθαύµαχα ὅσον, εἰρήσθω γὰρ τὸ Ἰάληθὲς, οὐδέπω οὐδένα ὧν ἐς Δεῦρο εἶδόν τε χαὶ ὠμίλήκα. Οὔτε γὰρ ὃς περὶ ἐλάττονος ἐποιεῖτο τὰ Παρόντα πάντα, οὔθ) ἃς μᾶλλον, τᾶς σοφιστικῆς ἀπεχόμενος ἀδολεσχίας καὶ πάγης, τᾶς περὶ τὰ ἐν φιλο-

1} Ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς παῖδας Γεμιστοῦ Δημήτριον καὶ ᾿Ανδρόνιχον. ρ “α ϐ

ΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ λΙΩΝ. υ

αοφία δόγµατα ἀληθείας ἐρευνητικώτερός τε καὶ εὑρετικώτερος γέγονεν» οὕπω ἐγέτυχον οὐδενὶ, καίτοι πολλοῖς ἐντυχὼν ἀνδρᾶσι σοφοῖς ὦν ἕνεχα πολλὰ μὲν καὶ μεγάλα περὶ αὐτοῦ ἐν τοῖς βραχέσιν ἐχείνοις εἰρήχαμεν ῥήμασιν' οὐδέποτς ὃ) ὧν εἴκοιμον οὐδὲ μακροῖς λόγοις τά γε εἰότα, ἀλλ ἀρχεῖ, ὥς τινα τῶν ὑπὲρ ἡμῶν τε χαὶ ἠρωϊχῶν ἐχείνων ἀνδρῶν, θαύματι καὶ σιγἩ μᾶλλον Ά λόγῳ κοσμεῖν. » αὐτὸς Ἡησσαρίων ἐποίησε τῷ Πλήθωνι καὶ τὰ ἑξῆς δύο ἐπι-

γράμματα᾽

Γαῖαν σώματι, Φυχλ δ' ἄστρα Γεώργιος ἴσχει,

Παντοίης σοφίης σεµνότατον τέμενος.

Πολλοὺς μὲν φῦσεν ἀνέρας θεοειδέας Ἑλλὰς,

Προῦχοντας σοφίῃ, τῇ τε ἄλλῃ ἀρετῇ, Αλλὰλ Τεμιστὸς, ὅσον Φαέθων ἄστρων παραλλάσσει͵ Ἰόσσον τῶν ἄλλων ἁμφότερον κρατέει

Ἁλλ᾽ ἐχτὸς τούτων, τοῦ Χαριάνδρου, Γυράλδου, ᾽Αλλατίου, καὶ ἅλ- λων, καὶ αὐτοὶ οἱ ἀμείλικτοι ἀχθροί του, Σχολάριος καὶ Τραπεζούν- τιος (),ὁμολογοῦσι διαῤῥήδην τὸν ἔξοχον τοῦ Πλήθωνος παιδείαν᾽ ὥστε οὐδόλως ἐσμὲν ὑπερβολικοὶ παραδεχόµενοι, ὅτι Πλήθων ἐγένετο πολυµαθέστερος τοῦ αἰῶνος ἀνλρ, ἐπίσημον κατέχων θέσιν μεταξὺ τῶν ἐπισημοτέρων Ἠεοπλατωνικῶν Φφιλοσόφων ἐὰν δὲ δούλη Ἑλλὰς δύναται νὰ ἐγχαυχηθῇ ἐπὶ σοφία, Γεμιστὸς εἶναι τὸ ἐπιση- ψάτερον τῆς τοιαύςης αἴγλης σημεῖον.

Σπουδαῖον τῳόντι κίνδυνον διέτρεξεν χριστιανισμὸς ἔν τε Ἑλλάδι καὶ Ἰταλίᾳ χαὶ εἰ μὴ ἐπήρχοντο οἱ Τοῦρχοι, θάνατος τοῦ Πλήθωνος, καὶ .ᾗ διασπορὰ τῶν ὁπαδῶν του ἀναγκασθέντων Ες ξένας χώῥας νὰ ζητήσωσι τὸν ἄρτον, τὸν ὁποῖον κατάχτησις τοῖς ἀφγρεσε, κύριος οἶδεν ὁποίαν φάσιν ἤθελε λάθει Πληθωνικὴ ἀναμόρφωσις ἐπανελθὼν ἐξ

(ϐ) «επιΐθεας γής οΏιηί φοἱθηήδταΏ) ᾳεΏοτο οπιἰηθΏεἰδδίηαδο. Οαγἱδπάγαδ. --α Ἐθέ Ῥ]εί]ο δΙΤΙο δεοιταίο, οἱεραπί], Ῥ{θβδο, ΑΕΙ βιοοἱ Ρί6ΠοΟ, 5θΠίθΗ- ε{θ ρταγἰ, ατμιιπιοηί{» τεἰεπιεπίο, θταάἀ({εοΏθ γθτο θίο.» ΑΙ]έίας--- «Π]επι ἀΐεο Εεπιΐδέαπι, 4π9Β1 80Π δοῖαπι ἄταθοία, θοἆ απίγειβας {ετθ (θιταγαπῃ οςΡί5 οἳ τατίαπι αίφαο πα]ρ]ίοδπι ἀῑγίαδευπι Ώυπιδηατηηίαο γην βο]επέ]ᾶτὴ “αἁπι]ταίας », Εγγα]άὺς--- α Ῥ]δίποι ἸἨαθίιας σε βεϊπιίο Ῥὴ]]οφορδυς, οί ουἱάεπι εσεο]Ἠπ{[ες]ιι8ν αὐτός--- α Ρ]δέοπίς Φπωπ]α8 θἱ ἀθ[ΟΠΒΟΓ ». Βησσαρίων. --“Σχολάριος « εὐφραδίας δ ἐπεμελήθη μὲν καλῶς τῆς ἀργαίας, ἀλλ᾽ ἐν ἀσεδεστάτῳ καὶ ἀφρονεστάτῳ συγγράµµατι.»---Καὶ Τραπεζούντιος « ΝΟΠ πιίπος εἸθαιεπέία δ1α» 1οβ68, που Ἱη[ετίος 1111. »---

“0 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ.

Ἰπαλίας Γεμιστὸς συνέστησεν εἰς Σπάρτην, ἐν εἴδει ᾿Ελευσινίων μυ στηρίων, σχολ)ν, ἔνθα προνομιοῦχοι μαθηταὶ ἐδιδάσκοντο ὑπὸ τοῦ ἀναμορφωτοῦ τὴν νέεν θρῃσχείαν. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐπὶ τοσοῦτον εἶχον διαφθαρῆ, ὥστε ἐλάτρευον ἀγάλματα ἑλληνικῶν θεῶν, παῤῥη- σίᾳ διχχηρύσσοντες τὰς ἐθνιχὰς δοξασίας των πίστις χαὶ αὐτοῦ τοῦ Βησσαρίωνος ὕποπτος φαίνεται. ᾽Αλλὰ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ ὀλιγο- χρόνιος διαμονή του εἶχε ῥίψει τὰ πρῶτα τοῦ πολυθεῖσμοῦ σπέρματα. Πέτρος Καλαυρὸς, εἷς τῶν σοφωτέρων ἀνδρῶν τοῦ ΙΕ΄ αἰῶνος, µα”- θητὴς δὲ τοῦ Πλήθωνος χρηµατίσας, παρίσταται ὡς ἀληθὶς πλέον εἰδωλολάτρης, εἰς τοσοῦτον προθὰς θράσους, ὥστε οὐ µόνον ἐν Ῥώμῃ ἱδρύσατο Νεοπλατωνικὴν ἀκαδημίαν, ἀλλὰ καὶ ἑνώπιον τῶν παπῶν διεχήρυττεν ὅτι θὰ καταστρέΨῃ τὸν χριστιανισµόν. ᾿Αναμφιθόλως ἐν τῇ Πλατωνικῇ ᾽Αχαδημίᾳ τῆς Φλωρεντίας μεταξὺ τοῦ ἐπὶ τῶν βωμῶν τοῦ Πλάτωνος χαιοµένου ἐθνιχοῦ λιθάνου ὀλίγοι χόχχοι ὑπῆρχον καὶ διὰ τὸν ἀνακαινιστὴν τῆς διδασκαλίας τοῦ μεγάλου φιλοσόφου διότι, ἂν Πλάττων ἦτον θεὸς τῆς νέας θρησκειας, Πλήθων ἀναντιρ- ῥήτως ἦτο προφήτης.

᾽Αφοῦ ὅμως νέα θρησκεία. δὲν κατώρθωσε ν᾿ ἀναδείξῃ νέον θεὸν κάὶ Ὑέον προφήτην, ἀπέδωχεν ὅμως τιμὰς ἁγίου εἰς τὸν Γεμµιστόν. Ἰῷ 4415 Σιγισµόνδος Μαλατέστας, ἄρχων τοῦ ᾿Ῥιμυίου, ἐξέθαψεν ἐκ Πελοποννήσου τὸ πτῶμα τοῦ Πλήθωνος, καὶ ὡς ἅγια λείψανα πα- ῥαλαθὼν µετήνεγκεν εἰς τὴν Ἰταλίαν τὰ ὁστᾶ τοῦ τελεωταίου τῶν Ἑλλήνων φιλοσόφου (3),

''Συγγράµµατα.

---Ἔκ τῶν Διοδώρου καὶ Πλουτάρχου περὶ τῶν μετὰ τὴν ἐν Ἠαντινείᾳ µάχην ἕν κεφαλαίοις διάληψις. Ὑεπομίς {503 (ὑπὸ "Λλδου σὺν Ἐενοφῶντι); καὶ Βαθί 1540, Βοδϊοοϊ {675, 8ἱρςιο 4710..

--Περὶ Πελοποννησιαχκῶν λόγοι δύο «Αηίνπετρίο 40175, μετὰ λατινικῆς μεταφράσεως Καντέρου, καὶ μετὰ γερμανικῆς ὑπὸ Ε]Ιίδθεῃ, Απθϊεσίευ ΙΥ.

-"Διαγραφὴ ἁπάσης Πελοποννήσου παραλίου τε χαὶ μοσογείου. |

---Ἱστορία τῆς τῶν Ἡερσῶν μοναρχίας (μεταφρασθεῖσα ἱσπανιστὶ ἐτυπώθης'

ἐν Βαλλαδολίδῃ 4604).

(9) Πηγαί. Ο. Αἰοχαπάτο ΝοιΐοῬ ῥγό]παἰπαίτο---ᾷα55, ἀσπηδάϊυς υπάἁ Ρ]δί1ο, Ἀτοσ]αα 4844.---Α]]αεἰἰ ἆθ Εθοταἰἰς (ΒἱΡ]ἱοί]θσα ἄτοσα, Τοπ. ΧΙΤ).--ΕΙίδοσα, Ληα]εσίος, ΤΥ.---Βοϊγίω (Μόπιοίγος ἆθ 1 Αοκάόπιϊο Ἀογα]α, 4796, Τοπι. ΠΠ. σελ. Τ15)---Τἱαβοθοδί, θίογία ἁθΙία Πιίθγδέατα {έλη --- θἰογοἑίας, ολολίκμίρ ἆθθ ΒἱαίοηΐδεἍοα Αοδάρπιίε ἱα ΕΊογδηΏς, (οἱ{ἱπρες, 484. ͵

ΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ ἀΙΩΝ. /

--"Ἐπιτομὴ ἐξ ᾽Αππιανοῦ, Στράθωνος, ᾿Αριστοτέλούς, Ἐενοφῶντος, Διννυ- σίου "Ἀλιχαρνασσέως, Προδίκου κτλ.

---Πιρί τινων οὐκ) ὀρθῶς κατὰ τὴν Ὑεωγραφίαν Στράθωνος. διορισθέντων.

--Χωρογραφία Θεσσαλίας.

--Περὶ ἀρετῶν. Αηἰπνεγρίε {0ὔ3 καὶ Βασ 1566.

---Περὶ ὤν ᾿Αριστοτέλης πρὸς Πλάτωνα διαφἑρεται. Ὑεπεί(εῖς 1540. Βα- οί {ὔ14.

---Περὶ ἀρετῶν, προοιµίων ῥητορικῶν, ᾿Λριστοτελικῶν ζητημάτων.

----Ῥωροαστείων καὶ Πλατωνικῶν δογμάτων συγκεφαλαίωσις (ἐξεδόθη ἓν ΒἱΡ]οίΏοσα (γᾶσα Εαλγῖο(!).

----Νόμων συγγραφῆς τὰ σωζόμενα. ρᾶτ 6. Αἰεχδηάγα, Ραγίς 1808.

-Κιφάλαι ἅττα λόγων μουσιχῶν --- (αὐτόθι).

--Περὶ σχήματος γῆς.

-"Ἠθοδος εὑρέσεως ἁλίου καὶ σελήνης, καὶ τῆς ἁστέρων ἐποχῆς ἀπὸ χανύνων οὓς αὐτὸς συνεστέσατο.

---Προθεωρία εἷς τὸν λόγον τοῦ βασιλέως Ἐμμανουὴλ τοῦ Παλαιολόγου Ἐπιτάφιον εἷς τὸν αὐτοῦ ἁδελφόν.

--"Προσρωνημάτιον εἷς τὸν δεσπότην Δημήτριον Παλαιολόγον.

--Πρὸς τὸ ὑπὲρ τοῦ λατινιχοῦ δόγματος βιθλίον (),

-ἨΜονφδία ἐπὶ τῇ ἀοιδίμῳ δεσποίνι Ὑπομονῃ (ἐξεδόθη ἐν λΑνωδότος ἹΜουστοξύδου).

-- Ἐπιτάφιος εἲς Κλεώπην σύζυγον Θεοδώρου τοῦ δεσπότου (ὑπὸ Εἴ]- Πεβογη {7950).

-"Ἑρμηνιία εἷς τὰς φωνὰς Πορφυρίου, καὶ εἷς τὰς δέκα κατηγορίας Αριστοτέλους.

--Πρὸς τὰς Σχολαρίου ὑπὲρ Αριστοτέλους ἀντιλήψεις (ἐδημ., ὑπὸ (859 καὶ Λ]εχαπάτς).

--Μηνῶν καὶ ἐτῶν τάξις καὶ ἡμερῶν ἀπαρίθρησις.

--Περὶ Θεοῦ φυσικαὶ ἀποδείξεις.

--Περὶ τοῦ ὄντος ἐπωνυμίας.

--- Φιλοσοφικαὶ ἐπιστολαὶ πρὸς Βησσαρἰῶνα" ἐδημοσιεύθησαν ὑπὸ Ὄρελ- λίου ἐν Ζυρίχῃ 1834.

-Κατὰ Ἰωάννου ᾿ΑἈργυροπούλου περὶ τῶν λατινικῶν ο]μάτων

-ερὶ τῆς ἑνσαρχώσεως τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.

-Περὶ τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ ᾽Αγίου πνεύματος (1).

(!) Ἐδημοσιεύθη ὑπὸ Δοσιθέου ἐν Τόμῳ ᾽Αγάπης σελ. 346.

() Ἐδημοσιεύθη ὑπὸ Ο, ΑΙθχαπάτθ. Εἰ καὶ κατὰ Λατίνων γραφὲν δὲν Ίρεσε «ὖ Ανατολιχῃ ἐχκλησίᾳ" διὸ Μανουἡλ Πελοποννήσιος γράφει «Όρα γάρ μοι τὸν ἀθεώτατον Γαμιστὸν ἐν τῷ σφετέρῳ τῷδε συγγράµµατι κριτὴν καθεστῶτα ἑαυτὸν πράγµασιν, ὧν τῆς ἀχριδοῦς καταλήψεως ἐπίσης φαινόµενον ἐπιτυγχάνοντα, Δελη” βότως δὲ τὴν μὲν Χριστιανικὴν σοφίαν διαχλευάζειν, τὴν δὲ “Ἑλλήνων μιαρὰν δογ- µατίζειν θεοπλαστίαν πειρώμενον᾽ ὧν γὰρ αἳ δυνάµεις, φησὶ, διάφοροι; καὶ αὐτὰ ἂν

“9 ΕΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ.

-“Διααάφησις τῶν ἓν τοῖς Ζωοράστρου λογίοις ἁσαφέστερον εἰρημένωνς (ἐξεδόθη ὑπὸ ᾿Οψοποιοῦ). .

--Εὐχὴ εἰς τὸν Ένα Θεόν’ (ἐξελόθη ὑπὸ Αἰοχαπάγρ).

--Πρὸς τὰς παρὰ τοῦ Βησσαρίωνος ἀντιλήψεις [ὑπὸ Αἰεχαπάτο) (1),

--Προλεγόμενα ῥητορικῆς τέχνης.

--Σχόλια εἷς τὰ ἀναλυτικὰ τοῦ ᾿Αριστοτελους.

--“"Ἐπιχήδειος εἰς Θεοδώραν σύζυγον Θεοδώρου τοῦ Δεσπότου,

--"Ἐπιτάφιος εἰς τοὺς ἐν Πελοποννήσῳ πεσόντας (1).

Γεώργιος Σχολάριος.

Γεώργιος Κουρτέσιος, ἐπιλαγόμενος Σχολάριος, ἐγεννήθη, ὡς πι- θανολογεῖται, περὶ τὸ 1400 εἰς Κωνσταντινούπολιν Χίου. Ἠχοοά- ῥατο τῶν µαθιμάτων τῶν ἐν Βυζαντίῳ διδασκάλων, καὶ ἰδίως Ματ- θαίου Καμαριώτου Θεσσαλονικέως, καὶ Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ (3),

Μετ ὀλίγον διωρίσθη διδάσκαλος τῆς ἐχεῖ Ακαδημίας, χαὶ εἶτα γενιχὸς βασιλικὸς χριτὴς, καὶ καθολιχὸς σεχρετάριος τοῦ βασιλέως (3. Διάσημος νοµολόγος, εὔγλωττος ῥήτωρ, ἔξοχος θεολόγος καὶ Φφιλόσο- Φος Γεώργιος ἀπελάμβανε μεγάλης φήμης καὶ ὑπολήφεως ἐν τῷ ἐσωτεριχῷ καὶ ἐζωτερικῷ. ΄Ἠτο τὰ µάλα οἰχεῖος τῷ µεγάλῳ δουχὶ

εἴη διάφορα ... δὲ µαταιόφρων Πλήθων µόνον διασύραι βουλόμενος τὰ Ἡμέτερα, αὖ- τὴν τὴν τοῦ Εὐαγγελίου ῥῆσιν γυμνὴν λαμθδάνων εἷς τοὐναντίον οἴεται ἁπάγειν τὸν λόγον λυσσῶν ἀχρατῶς χατὰ τῆς ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν θεοσοφίας) χαὶ ἁπλῶς δὲ εἰπεῖν ὅλον τὸ τοιοῦτον σύγγβαμμα χαθ) ἢμῶν ὑπούλως συντεταχὸς φαίνεται, οὗπερ σαθρότης τε χαὶ παχύτης δήλη παντὶ τῷ λογικῆς εὐμοιροῦντι Χαιδείας ἁμηγέπη χαθέστηχε, τοῖς δὲ χατ) ἐχεῖνον, χαὶ μάλιστα τοῖς ἐχείνου ἁλόγως εε καὶ κτηνω- δῶς, μᾶλλον δὲ χαὶ ἀνδραπωδῶς παρεποµένοις δόξειεν ἀντλέγειν».

(1) Γυράλδος (49 ροοίἰ5 ουἱ (οπιροτῖ» σελ. δ49) λέγει, ὅτι Πλήδβων ἔγραψε 20) πνιήματα «ΑἰἰαἸλαηάο γοςρίἶαο ]ωφίέ, ἀὶροίς οαιἰάθθι {δηίο Ρ]Ώί]ορορλο, βθά ρδιοίθ δαἀπιοάσπι». Πιθανῶς δ' εσὶ ταῦτα οἱ πρὸς τοὺς θεοὺς εἴκοαιν ἑπτὰ ὦμνοι ἀποτελοῦντες τὸ ἃδον χεφάλαιον τοῦ Ρ’. βιδλίου περὶ Νόμων, δηµοσιευθέντες ὑπὸ ᾽Αλεξάνδρου (σελ. 302--28).

(Ἠ) Μος, ΟδίαΊοριο ἆθς Μαηισεσίί5 ἄτοος 4ο ]Ἐδειτία]. σελ. 3ύ9, 379, καὶ ΧΙΙ.

(5) "Εν τινι σημειώσει παρὰ Κρουσίῳ (Τιτουρτδθείᾶ σελ. 481) ἀναφέρεται παρὰ Καμαριώτῃ µαθήτευσίς του.---Τράφων Σχολάριος πρὸς Μάρχον τὸν Εὐγενικὸν, διδά- Φχαλόν του προσαγορεύει τοῦτον α ὡς γὰρ ἐκεῖνοι (οἱ γονεῖς) τῆς φύσεως, οὕτως φὐτά µοι λόγων τε χαὶ ἠθῶν τὰ σπέρματα κατεδάλου. Κάχεῖνοι μὲν ἅπαξ, σὺ δὲ . πολὺν Ἡμᾶς ἐγεώργεις τὸν χρόνον ὥστ) ἐπιγινώσχοις ἂν τὰ σαντοῦ, τὰς ἓν ἡμῖν ᾿αἰχόνας τούσων γινώσχων. »

(ϐ) Τατουρταεεία, σελ. 401.--- Δούχας χεφ. 94.-- Αἰεκααάτε, Βέλου, σελ. «ΣΧΙΙ--1γ.

ΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ ΛΙΩΝ. 14

Νυταρᾶ, Κωνσταντίνῳ Παλαιολόγῳ, τῷ ὕστερὸν αὐτοχράτορι, μεθ’ ὧν δικτήρει φιλικὴν ἀλληλογραφίαν, καὶ Θεοδώρῳ τῷ δεσπότη, εἰς ὃν ἐξεφώνησεν ἐπικήδειον λόγον. περιφανὴς Φίλελφος(3), γαμθρὸς «οῦ Χρυσολωρᾶ συνεδέθη αὐτῷ φιλικώτατα᾽ οὐχ ἆττον δὲ καὶ ἄλλοι τῶν ἐν Βυζαντίῳ καὶ Ἰταλίᾳ περιφανῶν αχετιχοὶ ἦσαν αὐτῷ.

αὐτοχράτωρ Ἰωάννης Παλαιολόγος βλέπων ὀσημέραι χανδυνεύου- σαν τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὄνθχα τῆς προσεγγίσεως τῶν Τούρχων, ἠναγκάσθη ἵνα πραγµατοποιήσῃ τὴν τασόῦταν ποθουµένην ὑπὸ τῶν Λατίνων ἕνωδιν τῶν δύο ἐκλλησιῶν, εὐολπιζόμενος βοήβειαν ἀπὸ τῆς Λύσεως πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ κινδύνου. 0θεν ἀπερχόμενος εἰς Ἰταλίαν, ἔνθα ἑπρόκειτο νὰ συγχροτηθῇ πρὸς συζήτησιν τῶν ὅρων τᾶς ἑνώ- σεως σύνοδος παρέλαθε τοὺς ἐπισάμοτέρους τῆς αὐτοχρατορίας ἄνδρας, Γεώργιον Σχολάριον, Γεμιότὸν, ᾿Αργυρόπουλον καὶ ἄλλους. Γενομένης τῆς συνόδου ἐν Φεῤῥάρα χαὶ Φλωρεντίφ, μετὰ παλλὰς συζητήσεις αὐτοχράτωρ συνῄνεσεν εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ περιθοήτου ὅρου περὶ τῆς ἐκ τοῦ Πατρὸς χαὶ τοῦ Υἱοῦ ἐχπορεύσεως τοῦ ᾽Αγίου πνεύματος. Μάρχος ὅμως Εὐγενικὸς, Σχολάριας, καὶ ἄλλοι ἀρνηθέντες νὰ ὑπογράφωσιν ἀπῆλθον εἰς Βεγετίαν. «δὲ Ἰωάννης ἐπαναστρέψφας ἄπραχτος εἰς Κωσταντινούπολιν ἀνέθαλλεν ἐς ἄλλοτε τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ψευδοσυνόδο»’ καὶ ὡσεὶ τηχόµενος ὑπὸ ἐσωτερικοῦ ἐλέγχου ἔζη- δεν ἐλεεινῶς, παρὰ πάντων ἀποστρεφόμενος. Τὴν δΊ ᾿Οκτωθρίου 1449 ἀπεβίωσε καὶ διάδοχος ἐξελέχθη ἀδελφός του Κωνσταντῖνος Δρά- γασης, τέως Δεσπότης τῆς Πελοποννήσου. Μόλις ἔφθασςν εἰς Κων- σταντινούπολιν χαὶ ἐστέφθη αὐτοκράτωρ. καὶ τότε πάπας Νιχόλαος Ε΄ ἔγραφεν αὐτῷ ἐξορχίζων τὴν ἐπίαπευσιν τῆς ἑνώσεως.

“Ἡ θέσις τοῦ τελευταίου τῶν Ἑλλήνων αὐτοχράτορος οἰχτρὰ ἦτο κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Οἱ Τοῦρκοι ἐπλησίαζον οἱ ᾿Ενετοὶ τὸν ἠνόχλουν διὰ φορτικῶν ἀπαιτήσδων, ὑποσχόμενοι βοήθειαν ἐὰν ένυμ-- φεύετο τὴν θυγατόρα τοῦ δόγη Φόσχαρη. καὶ ὃὅ Πάπας µόνον μετὰ την τέλεσιν τῆς ἑνώσεως, τῷ ὑπέσχετο αὐτήν. Συναισθανόµενος, ὅτι ἧτο ἀγάγχη νὰ κολαχεύσῃ τὴν Δύσιν, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ἀποστολῆς ἔπιχου- ρῶν, ἐφάνη ὁπωσοῦν ἐνδίδων εἰς τὰς περιστάσεις. Συνεχάλεσε σύνοδον ἐν τῇ ᾿Αγίῳ Σοφία, καθ) ἣν Σχολάριος χαὶ ἄλλοι συνεζήτησαν μετὰ τῶν ἐλθόντων Λατίνων καὶ κατέδειζαν τὸ ἐσφαλμένον τοῦ περιθοήτον

Φ

(2) Ἐν Κωνσταντινουπόλει νέον γνωρίσας ῥᾳη΄θηνε ποίηµα»,

1" ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ.

εἲς ἑνώσεως ὅρου (’). Αὐτοχράτωρ βλέπων τὰ ἀδύνατα ἠναγκάσθή νὰ Υράψῃ εἰς τὸν πάπαν ἵνα στείλη ἀνθρώπους μᾶλλον πεφωτισμένους πρὸς συζήτησιν τῆς ἑνώσεως.

Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνπν µεγάλως ἐφημίζειο ἐν τῇ Δύσει ιὰ τὰς θεολογικὰς γνώσεις του Ἰσίδωρος, ἀρχιεπίσκοπος Κνέθου, ὅστις ἔλαθεν εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ἐξωμοσίας πῖλον καρδιναλίου. Τοῦτον πάπας ἔπεμψεν ἐν 14ὔ3 εἰς Κωνσταντινούπολιν πρὸς συζήτησιν καὶ ἐπιχύρωσιν τῆς ἑνώσεως. Πάντες σχεδὸν χαθορῶντες τὸν ἐπικριμά- µενον κίνδυνον συνῄνεσαν, πλὴν τοῦ Σχολαρίου, ὅστις τότε, φαίνεται, ἐνδυθεὶς τὸ μοναχικὸν σχῆιμα χαὶ ἐκ Γεωργίου Γεννάδιος µέτονομα- σθεὶς, ἐμόναζεν ἐν τῇ Μονῇ τῆς Παμμακαρίστου. Πρὸ ὀλίγου Ἰράψας ποίημα « ζατὰ τῆς Σιμωνιαχῆς αἱρέσεως » ἔστειλεν αὐτὸ πρὸς τὸν αὐτοχράτορα Κωνσταντῖνον ἵνα τὸν ἀποτρέψη τῆς ἑνώσεως. ᾿Ερωτώ- μενος δὲ ἤδη περὶ τῆς :ἑνώσεως, ἐχλείσθη εἰς τὸ χελλεῖόν του καὶ λαθὼν χάρτην ἔγραψε τὴν γνώµην του ὡς ἑξῆς «"Αθλιοι; Ῥωμαῖοι εἰς τί ἐπλανήθητε, καὶ ἀπεμαχρύνατε ἐχ τῆς ἐλπίδος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἠλπίσατε εἰς τὴν δύναμιν τῶν Φράγχων, χαὶ σὺν τῇ πόλει ἐν μέλλει φθαρῆναι, ἐσχάσατο χαὶ τὴν εὐσέθειάν σας; ἳλεός µοι χύρις' µαρτύρομαι ἐνώπιόν σου, ὅτι ἀθῶός εἰμι τοῦ τοιούτου πταίσµατος. Γινώσκετε, ἆθλιοι πολῖται, τί ποιεῖτε; χαὶ σὺν τῷ αἰχμαλωτισμὸ; ὃς μέλλει γενέσθαι εἰς ὑμᾶς, ἐσχάσατε καὶ τὸ πατροπαράδοτον, καὶ ὡμολογήσατε τὴν ἀσέθειαν; οὐαὶ ὑμῖν ἐν τῷ κρίνασθαι!» Ταῦτα γρά- φας καὶ προσηλώσας εἰς τὴν θύραν τοῦ χελλείου του ἐκλείαθη ἔνδον.

προχήρυξις αὕτη τοῦ Γενναδίου µεγίστην ἀλλοίωσιν ἐπήνεγκεν εἰς τὰ πνεύματα αἱ μοναχαὶ ἀνεθεμάτισαν τὴν ἕνωσιν καὶ τοὺς αἰ- τίους οἱ δὲ τοῦ ἁγοραίου λαοῦ διασπαρέντες εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ χαπη” λεῖα) ἐχράτουν φιάλας ἀκράτου, καὶ ἀναθεματίζοντες τοὺς ἑνωτικοὺς ἔπινον εἰς πρεσθείαν τῆς εἰχόνος τῆς θεοµήτορος, παρακαλοῦντες ἵνα γίνη ἀῤῥωγὸς, χαὶ ἀναθοῶντες, « Ῥὴν Λατίνων οὔτε βοήθειαν, οὔτς τὴν ἔνωσιν χρήζοµεν. ᾽Απέστω ἀφ᾿ ἡμῶν τῶν ἀζυμιτῶν λατρεία »

Ἐνῷ ταῦτα διεδραµατίζοντο, ἀτυχὴς αὐτοχράτωρ προσεπάθει ἵνα τελέσῃ τὴν ἑνωτικὴν λειτουργίαν, Πολλοὶ τῶν ἱερομονάχων, ἱερέων, ἁγουμένων καὶ λοιπῶν οὐ µόνον δὲν παρεδέχοντο νὰ συλλειτουργήσωσι

(3) Τὰ Πρακτικὰ τῆς Συνόδου ταύτης συνταχθέντα ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Λασκά- ῥεως ἐδημοσιεύθησαν ὑπὸ Δοσιθέου ἐν Ἰόμῳ Καταλλαγῆς, σελ. 4ὔ7 κ᾿ ἐκ.

ΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ ΑΙΩΝ. 15

μετὰ τῶν ἑλθόντων Λατίνων, ἀλλὰ καὶ ἀπεχώρίζοντο ὡς ἀσεθῶν' ἅλ- Ἄοι δὲ παρητήθησαν. Ἐν τέλει κατωρθώθη μετὰ µυρίας δυσχερείας ἵνα τελεσθῇ ἐν τῷ ναῷ τῆς Αγίας Σοφίας κοινἡ μυσταγωγία, καθ) ἦν ἐμνημονεύθη χαὶ τὸ ὄνομα τοῦ πάπα Νικολάου, ᾽Αλλὰ χαὶ αὐτοὶ οἱ χάριν ἁθροφροσύνης πρὸς τὸν βασιλέα παρευρεθέντες δὲν ἔλαθον προσ φορὰν ἀντιδώρου, ὡς ᾖδελυκτὴν θυσίαν τε-εσθεῖσαν ἐν τῇ ἑνωτικῇ «ξειτουργία.

Μετ᾽ οὐ πολὺ ἐπῆλθε µέγα σχίσμα μεταξὺ τῶν κληρικῶν τῆς βασιλευούσης, καὶ ἐγένετο ἕνωσις ἀζηθὴς .διαίρεσις. Τοσαύτη δὲ ὑπίρχεν κατὰ τῶν ἑνωτικῶν χαταφορὰ, ὥστε οἱ ἱερεῖς ἠρνοῦντο νὰ λειτουργήσωσιν ἐχπληρώσωσι τ ἄλλα τοῦ ἐπαγγέλματόξ των. Ἰξάν τις τῶν ἱερέων προσεχαλεῖτο εἰς κηδείαν νεκροῦ μνηµόσυνον τεθνεῶτος, χαὶ ἐφαίνετο ἐκεῖ πού τις ἱερεὺς ἑνωτιχκὸς παρευθὺς πρῶτος ἐκδυόμενος τὸ φελώνιον ἔγευγε ΄ ὀπεύδων, ὡς ἀπὸ πυρός. Ἁγία Σοφία ἐθεωρεῖτο βέθηλος, καταφύγιο" δαιμόγων καὶ βωμὸς ἑδζηγεκός τὰ πάντα ἐν αὐτῇ ἦσαν σκοτεινά μήτε χηρίον, µήτε λυχναψία ἔρημον τὸ ἅγιο τέµεγος ἐφαίγετο προσηµαῖκον τὴν ἑρη" µία», ἣν ὑποστῆναι µέ-ᾖει διὰ τὰς παραδάσεις καὶ ἀρομίας τῶν χατοίχωγ. :. Κατὰλ τὸ διάστηµα τοῦτο Γεννάδιος ἔγκλειστος ἐδίδασχε τὰ πλήθη, προλέγων τὴν ἅλωσιν, καὶ ἐκσφενδονίζων τοὺς χεραυνοὺς τοῦ ἀναθέματος κατὰ τῶν ἑνωτιχκῶν, πολιορχία ἦτο ἐν τῇ ἀκμῇ χαὶ τρομερὸς οὗτος δηµαγωγὸς δὲν ἕπαυε διεγείρων τὸν λαὸν, γρά” φων χατὰ τῶν ἑνωτικῶν; καὶ πλέχων συλλογισμοὺς καὶ ἀντιφάσεις,

Μωάμεθ γενόμενος χύριος τῆς Κωνσταντινουπόλδως παρετήρησς μετ ἐκπλήξεως τὴν ἐν τῇ τέως βυζαντινῇ πρωτευούση λειψανδρίαν; Ἔκ τῶν χατοίκων οἱ μὲν ἔπεσαν μαχόμενοι παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ µάρ- τυρος βασιλέως, ἄλλοι ἔφυγον ἅμα ἰδόντες τὴν ἡμισέληνον χυματίζου- σαν ἐπὶ τῆς Αγίας Σοφίας, οἱ ὃ᾽ ἐπιμείναντες ἐκρύφβησαν. Κατανοῶν ὀξύνους πορθητὴς, ὅτι μόνού ἑλατήριον συγκεντρώσεως τῶν Ελλήνων ἐν τῇ ἐρημωθείσῃ Κωνσταντινουπόλει ἦτο τὸ Πατριαρχεῖον, ὡσεί θρησκευτικὸν καὶ ἐθνιχὸν κέντρον θεωρούµενον, εἰσηγήσει χαὶ τῶν πα- ῥακολουθούντων αὐτῷ χριστιανῶν Ὑραμματέων, προσεκάλεσε τοὺς ἀπάτριδας Ἓλληνας πρὸς ἐχλογὴν Πατριάρχου τῆς ἀρεσχείας αὐτῶν, ὡς διαδόχου τοῦ κατὰ τὴν ἅλωσιν πεσόντος τελευταίου πατριάρχου τῆς βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας ᾿Αθανασίου τοῦ Β΄. ὑποσχόμενος ἅμα

τι Ἱο ΊΝΗΜΑ ΠΡΩΤΟΝ.

ἵνα καθιδρύφη τὸν νέον τῆς ὑρθοδοβίας ποιμενάρχην κατὰ τὰ βυζαν- τυὰ ἔθψα..

«Τὸ θέλεαρ ἐκεῖνο πλουσίαν παρήγαγεν ἄγραν κληρικοὶ καὶ λαϊ- ψοὶ ἀθρόοι ἐπαρουσιάρθηδαν, ὡσεὶ λησμονήσαντες τὴν ἁλωθεῖσαν πατρίδα, ἀπέναντι τῆς πατρίου θρησκείας. Τὸ ὄνομα τοῦ Σχολαρίου ὁμοθύμως -ἐπροτάθη, καὶ ἄνευ ἀντιλογίας παρεδέχθη. δὲ μοναχὸς Γεννάδιος, ὑπὸ τὸ ῥάσον ἀρετὰς ἀναχωρητοῦ ἐξασχῶν, ἀπεποιήθη τὸν ἔξοχον ἐχείσν τιμήν μετὰ πολλὰς ὅμως παρακλήσεις συνγνεσεν ἵν' ἀναδεχθῇ τὸν φόρτον τοῦ μεγάλου ἐκείνου ἀξιώματος; θαῤῥών, ὅτι διὰ τῶν φώτων, τῆς εὐγλωττίας, χαὶ